„SPUREN” ZNACZY “ŚLADY”
4 listopada 2022 r. w Muzeum Ziemi Międzyrzeckiej odbyła się prezentacja książki: „Spuren. Jüdischen Lebens an der mittleren Oder/Ślady. Życie żydowskie na Środkowym Nadodrzu”. Jest to pierwsza wspólna polsko-niemiecka publikacja o kulturze żydowskiej po obu stronach Odry, wydana pod redakcją Ernsta Herzoga, ze zdjęciami Yvette Thormann i tekstem Hilmara Schulza.
Dyrektor Andrzej Kirmiel przywitał, licznie przybyłą do sali portretowej muzeum publiczność i oddał głos doktorowi Feliksowi Kleinowi, Pełnomocnikowi Rządu Niemiec ds. Kultury Żydowskiej i Walki z Antysemityzmem. Dr Klein mówił o 1700-letniej tradycji osadnictwa żydowskiego w Niemczech, a także o wspólnej historii żydowsko-niemieckiej, w której oprócz spokojnej i dostatniej koegzystencji zdarzały się też pogromy i wypędzenia. Z tych jasnych i ciemnych kart wspólnej historii, należy wyciągnąć wnioski na przyszłość i pracować wspólnie nad przywróceniem pamięci o wielokulturowości pogranicza polsko-niemieckiego. Dr Klein zakończył nawiązaniem do współczesnej historii europejskiej: “Teraz razem realizujemy model wspólnoty, umocnionej szacunkiem i tolerancją, która nie postrzega religijnej i kulturalnej różnorodności, jako balast, a raczej jak prawdziwą szansę na przyszły rozwój”.
Głos zabrał również wydawca książki Ernst Herzog, który przybliżył zgromadzonym w muzeum gościom tematykę książki „Spuren”. Mówił o utracie kulturowej różnorodności regionu Środkowego Nadodrza po II wojnie światowej. O tym, że po eksterminacji ludności żydowskiej pozostała pustka, która na szczęście powoli się zapełnia (wspomniał o gminach żydowskich w Żarach i Frankfurcie nad Odrą). Ślady dawnych żydowskich mieszkańców możemy odnaleźć na cmentarzach, w synagogach i w przedmiotach rytualnych. Na koniec swojej prelekcji zaprosił czytelników książki do wspólnej z autorami podróży szlakiem odnalezionych żydowskich śladów po niemieckiej i polskiej stronie Odry. Według słów Herzoga: “Żydowska kultura wpływała na obraz Środkowego Nadodrza. Chodzi nam o to, aby podtrzymywać pamięć o tej społeczności, po której zostały już tylko ślady”.
Kolejnym punktem wydarzenia była prezentacja multimedialna dyrektora Andrzeja Kirmiela, który przedstawił historię osadnictwa żydowskiego na Ziemi Lubuskiej. Przybliżył również tragiczne dzieje mniejszości żydowskiej podczas II wojny światowej. Szczególny akcent położył na losy pozostawionych po 1945 r. przez nich cmentarzy i synagog oraz na stosunek Polski Ludowej do pamięci o Żydach. Zakończył słowami: “My, Polacy, wymagamy szacunku dla naszych cmentarzy od innych narodów, ale sami też powinniśmy dać przykład, traktując z szacunkiem nekropolie innych nacji”.
Prezentacja książki „Spuren” była połączona z koncertem „Dyplomatycznego kwartetu smyczkowego” z Berlina, w którego skład wchodzili: Matthias Hummel (skrzypce), Felix Klein (skrzypce), Ernst Herzog (altówka), Petra Kieβling (wiolonczela). Publiczność mogła usłyszeć utwory kompozytorów pochodzenia żydowskiego: Fanny Hensel, Alexandra von Zemlinsky’ego, Kurta Weilla, Szymona Lacksa. Po ciepłym przyjęciu od publiczności i brawach, kwartet zdecydował się zagrać na bis utwór Leonarda Bernsteina. Po zakończeniu koncertu, każdy z uczestników otrzymał egzemplarz książki.
Więcej o książce na stronie: www.spurenjuedischenlebens.de
