WERNISAŻ WYSTAWY „TSEBRAKHENE SHTIKER. ODŁAMKI”
1 kwietnia 2023 roku w muzeum miał miejsce uroczysty wernisaż wystawy artystów z Letschin, zatytułowanej” „Tsebrakhene Shtiker. Odłamki”. To artystyczne wydarzenie było poświęcone zapomnianym cmentarzom żydowskim po obu stronach Odry. Na otwarcie wernisażu, utwór żydowskiej kompozytorki Ursuli Mamlok, „Aus meinem Garten” z 1983 r, zagrała niemiecka skrzypaczka, Alexa Renger. Następnie dyrektor muzeum Andrzej Kirmiel w krótkiej prelekcji, przypomniał sylwetkę nieżyjącego już artysty, zaangażowanego w odkrywanie zapomnianych żydowskich cmentarzy, Eckeharta Ruthenberga, z którym był zaprzyjaźniony. Następnie zgromadzona publiczność, wśród której było wielu gości z Niemiec (w tym dyrektor Oderlandmuseum Reinhard Schmoock), przeszła do sali wystawowej, gdzie można było podziwiać dzieła artystów.
„Tsebrakhene Shtiker. Odłamki.” to nazwa projektu niemieckich artystów: Christiane Wartenberg, Carli Sachse, Stefana Schicka, Alexy Renger i Reinharda Förstera. To efekt poszukiwań zapomnianych cmentarzy żydowskich po polskiej stronie Odry, w dawnej pruskiej prowincji Brandenburgia. Przy drodze z Kostrzyna do Międzyrzecza i Trzciela, niemieccy artyści znaleźli 13 małych kirkutów i uhonorowali je różnymi środkami artystycznym. Dlaczego podjęli temat cmentarzy żydowskich? „Jesteśmy Niemcami, i mimo że urodziliśmy się po wojnie, na zawsze będziemy nosili <<piętno Auschwitz>>”- mówili. Artyści z Letschin w swojej sztuce zawarli „drogowskazy”, które doprowadzą nas do tych ukrytych cmentarzy. Nie zabrakło tu też kilku prac z poprzedniego projektu „Makom Tov- Dobre Miejsce”, poświęconemu cmentarzowi w Groβ Neuendorf.
Na multimedialnej wystawie możemy zobaczyć fotografie kirkutu w Gorzowie Wielkopolskim, przeczytać opisy żydowskich obrzędów pogrzebowych, posłuchać rabina i usłyszeć kadisz za zmarłych. Możemy też zatrzymać się przy kartkach z poezją żydowską, obejrzeć cztery wolne sekwencje wideo z cmentarzy w Alte Oder, Groß Neuendorf, Gorzowie, Skwierzynie i Bledzewie. A wszystko to przy dźwiękach skrzypiec i przyrody, nagranej na gorzowskim cmentarzu.
Wreszcie w różnych zakamarkach ekspozycji, można zauważyć fragmenty cmentarzy, odłamki, które podkreślają tytuł tej wystawy. Ale “Odłamki”, to nie tylko rozbite nagrobki, to także fakt, że spotkania z tymi “domami wieczności” (jak nazywane są kirkuty) artyści zarejestrowali przestrzennie, obrazowo i dźwiękowo jedynie we fragmentach.
Na wystawę „Odłamki” w muzeum międzyrzeckim zapraszamy do 30 kwietnia 2023 r.
